Ăn dặm là giai đoạn trẻ bắt đầu nhận thực phẩm ngoài sữa mẹ hoặc sữa công thức. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị bắt đầu thực phẩm bổ sung vào khoảng 6 tháng tuổi, khi nhu cầu năng lượng và dưỡng chất tăng lên.
Dấu hiệu trẻ sẵn sàng ăn dặm
- Khoảng 6 tháng tuổi và kiểm soát đầu cổ tốt.
- Có thể ngồi với sự hỗ trợ và giữ thân tương đối vững.
- Đưa thức ăn vào miệng và nuốt thay vì liên tục đẩy ra.
- Thể hiện hứng thú với thức ăn.
Chỉ quan tâm đến đồ ăn hoặc thức giấc ban đêm không đủ để kết luận trẻ cần ăn dặm sớm.
Một bữa ăn nên có gì?
Ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng: nguồn đạm như thịt, cá, trứng hoặc các loại đậu; ngũ cốc hoặc củ; rau quả; và lượng chất béo phù hợp. Tăng dần sự đa dạng thay vì chỉ cho trẻ ăn nước cháo hoặc bột loãng kéo dài.
Tần suất tham khảo theo WHO
- 6–8 tháng: thường 2–3 bữa ăn bổ sung mỗi ngày.
- 9–23 tháng: thường 3–4 bữa mỗi ngày.
- Từ 12 tháng có thể thêm 1–2 bữa phụ giàu dinh dưỡng tùy nhu cầu.
Nhu cầu thực tế khác nhau giữa các trẻ. Cha mẹ nên quan sát tốc độ tăng trưởng, khả năng ăn và hướng dẫn của bác sĩ.
Tăng độ thô và tôn trọng tín hiệu của trẻ
Bắt đầu với thức ăn mềm, nghiền hoặc dằm phù hợp; tăng dần độ thô theo kỹ năng của trẻ. Khoảng 8 tháng, nhiều trẻ có thể thử thức ăn cầm tay mềm. Cho trẻ ngồi thẳng, luôn có người lớn quan sát và không ép ăn khi trẻ quay mặt, ngậm miệng hoặc mất hứng thú.
An toàn thực phẩm và phòng hóc
- Rửa tay, dùng dụng cụ sạch và bảo quản thực phẩm đúng cách.
- Không thêm muối hoặc đường vào thức ăn của trẻ nhỏ.
- Không cho trẻ dưới 12 tháng dùng mật ong.
- Tránh các miếng cứng, tròn hoặc dai dễ gây hóc; cắt và làm mềm thức ăn phù hợp.
- Không để trẻ ăn một mình hoặc ăn khi đang nằm, chạy nhảy.
Theo dõi phản ứng với thực phẩm
Giới thiệu thực phẩm mới khi trẻ khỏe và theo dõi phản ứng. Nếu nổi mề đay lan nhanh, sưng môi lưỡi, nôn nhiều, khò khè, khó thở hoặc lừ đừ sau ăn, cần cấp cứu ngay.
Nguồn tham khảo
- WHO guideline for complementary feeding of infants and young children 6–23 months
- World Health Organization: Complementary feeding
Bài viết cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe. Trẻ sinh non, chậm tăng trưởng, dị ứng hoặc có bệnh nền cần kế hoạch dinh dưỡng riêng.
